In de periode 1960-1980 was er veel behoefte aan ruime eengezinswoningen, daarom werden er ruim opgezette wijken met rijtjeswoningen gebouwd, maar de woonvraag is veranderd. Grote eengezinswoningen worden nu vaak bewoond door ouderen die er alleen achterblijven. De woning past niet meer, maar betaalbare alternatieven ontbreken. Tegelijk verdwijnen levendigheid, voorzieningen en sociale samenhang uit de buurt. 𝐄𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧 𝐝𝐞 𝐬𝐜𝐞𝐧𝐚𝐫𝐢𝐨’𝐬 𝐨𝐦 𝐭𝐨𝐭 𝐰𝐞𝐞𝐫𝐛𝐚𝐫𝐞 𝐰𝐢𝐣𝐤𝐞𝐧 𝐭𝐞 𝐤𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐢𝐬 𝐝𝐞 𝐰𝐨𝐧𝐢𝐧𝐠𝐯𝐞𝐫𝐝𝐮𝐛𝐛𝐞𝐥𝐚𝐚𝐫. Inès Snijders liep stage bij ons bureau en studeerde af aan de Hogeschool Rotterdam met onderzoek naar woningverdubbelen. Het onderzoek laat zien hoeveel potentie er nog onbenut is in woningen, tuinen en bouwblokken. Met relatief kleine ingrepen kunnen we kwalitatief hoogwaardige woonruimte toevoegen, collectieve plekken versterken en tegelijkertijd bijdragen aan vergroening en wateropvang. Zo maken we weerbare wijken met gedifferentieerde woningen en een fijne leefomgeving. Tip van de sluier: met de bestaande voorraad is heel veel mogelijk, lees hier verder...

In opdracht van de Alliantie verduurzamen we in de Molenwijk in Amsterdam 5 van de 15 galerijgebouwen. We verbeteren de isolatie, met name door nieuwe kozijnen toe te passen. Tijdens de werkzaamheden kunnen bewoners gewoon in hun woning blijven. De Molenwijk is een bijzonder stedenbouwkundig experiment, nog van vóór de Bijlmer en daarmee de eerste autoloze wijk in Europa. Telkens zijn er 4, verspringende gebouwen gekoppeld aan een centraal gelegen parkeergarage, zodat er ‘wieken van de molen’ ontstaan. Elk met een eigen toegang vanaf de ringweg. Met het op één na hoogste welstandsniveau vraagt de Molenwijk vanwege de bijzondere stedenbouwkundige opzet om een zorgvuldige en integrale aanpak. De gebouwen zijn gerealiseerd volgens het Indeco-Coignet-bouwsysteem. De kopgevels zijn opgebouwd met prefabbeton gevelelementen afgewerkt met grindbeton. Bij een eerdere verduurzamingsronde in 2010 werden de kopgevels aan de buitenzijde al geïsoleerd. Nu pakken we dat opnieuw aan: de isolatie wordt dit keer afgewerkt met zonnepanelen. In samenwerking met Kameleon Solar ontwikkelden we een PV-paneel met de uitstraling van grindbeton, zodat het oorspronkelijke beeld in een nieuwe jas terugkomt. Bijna 80 procent van de gevels bestaat uit kozijnen. De tochtige oude kozijnen, met kromgetrokken deuren, asbestpanelen en enkel glas, vervangen we door hardhouten kozijnen met HR++-glas en goede kierdichting. Daarmee zetten we een grote stap in de energetische verduurzaming. Tegelijk verwijst de kleurstelling van de kozijnen naar het oorspronkelijke beeld. We creëren ruime, nieuwe entrees en maken ook de bergingen transparanter. Zo verbinden we de plint beter met het maaiveld en vergroten we de veiligheid in en om het gebouw. We verduurzamen de gebouwen naar de standaard van vandaag, terwijl het uiterlijk verwijst naar het oorspronkelijk beeld van de jaren zestig....

De Nijverhoek in Rotterdam door AIR genomineerd voor de Rotterdam Architectuurprijs 2026! De Nijverhoek stond op het punt om gesloopt te worden, maar het liep anders. Woonstad herstelde de fundering van het blok, waarna de klussers van CPO De Nijverhoek hier hun 32 droomwoningen realiseerden. Wij begeleidden hen en zorgden voor een balans tussen ieders wensen en de eenheid van het blok...

De verduurzaming van zes jaren ’50-portiekblokken met verschillende typen sociale huurwoningen aan de Hengelolaan en Vledderstraat in Den Haag Zuidwest is in volle gang. Met onze focus op de bestaande stad versterken we bestaande structuren. We verduurzamen sociaal: Er wordt door Staedion een forse investering gedaan terwijl de huren niet omhooggaan. De bewoners blijven, krijgen een duurzame woning en een betere leefomgeving. Vanwege de bescheiden afmetingen van de plattegronden is gekozen voor buitengevelisolatie met Sto Nederland in combinatie met nieuwe kozijnen. Bijkomend voordeel: de bewoners hoeven niet uit te verhuizen. Het isoleren van de buitengevel betekent echter dat de gevel iets naar voren komt. Hierdoor zouden de toch al kleine balkons aan de Hengelolaan te krap uitvallen. Daarom vervangen we de bestaande balkons door grotere exemplaren. Bij het Tramonta-bouwsysteem kun je niet zomaar iets aan de gevel ophangen. Daarom verwijderen we eerst de bestaande balkons en zagen vervolgens een sleuf in de gevel. In deze sleuf plaatsen we een stalen console. Daarna isoleren we de gevel en schuiven we het stalen frame van de nieuwe balkons over het uitstekende deel van de consoles. De abstracte gevel wordt zo voorzien van ‘zwevende’ balkons...

Voor een enthousiast gezelschap bestaande uit 3 woningcorporaties Staedion, Haag Wonen, Hof Wonen en een groep architecten gaven we vorige week een rondleiding door twee ingrijpende renovatieprojecten: het Staalmanplein en de U.J. Klarenstraat in Amsterdam. De organisatie werd verzorgt door Carolien Ligtenberg en Rutger Oolbekkink van Innovatielab ZuidWest. De renovatie van het Staalmanplein is een gelaagd plan dat dwars door de schalen heen een wijk nieuw leven inblaast. Het plein zelf met de gerestaureerde kiosken, cafés en winkels vormde de start van de wandeling. Daarna liepen we over de as die alles verbindt; plein, winkels, woningen, voormalig ketelhuis en vergrootte poort. Aan de poort is programma gekoppeld; woningentrees, portiektoegangen en étalages. Zo creëerden we een prettige veilige verblijfsruimte. Aangekomen bij de U.J. Klarenstraat bekeken we het eerste CPO-project waarbij een naoorlogs portiekblok de hoofdrol speelt. Hier begeleidden we kopers in opdracht van de Alliantie in samenwerking met Slokker Bouwgroep bij het verwezenlijken van hun woondroom. Van 40 identieke portieketageflats van 75m2 werden het 30 woningen variërend in oppervlakte van 40m2 tot 190m2. Het MUWI-bouwsysteem maakte verticale doorbraken mogelijk waardoor meerlaagse woningen tot het nieuwe palet behoren. In de plint zijn deels de bestaande bergingen behouden en deels nieuwe woningentrees gemaakt. Het is goed te zien dat na verloop van tijd, in het geval van de klarenstraat zelfs 12 jaar, deze renovatie-projecten er nog prima uitzien. Sloop is onnodig, zorgvuldig vernieuwen in de bestaande stad werkt....

Vergunning binnen! Aan de Hengelolaan en de Vledderstraat in Den Haag Zuidwest verduurzamen we 6 vrijstaande portiekblokken in de sociale huur. De stedenbouwkundige opzet van Den Haag Zuidwest is getekend door Dudok en herkenbaar aan de sterke assenstructuur. Omdat de plattegronden relatief compact zijn, is gekozen voor buitengevelisolatie met nieuwe kozijnen. Deze aanpak maakt het mogelijk om de geïmproviseerde ingrepen uit de jaren ’80 terug te draaien en het heldere, abstracte gevelbeeld van de oorspronkelijke blokken in ere te herstellen. Daarnaast kunnen bewoners gewoon in hun woning blijven tijdens de werkzaamheden. Met de terugkeer van houten kozijnen met passende vlakverdeling en vernieuwde neggen krijgt de gevel zijn karakteristieke uitstraling terug. Verholen suskasten, geïntegreerd in de gevel, dragen hier subtiel aan bij. De iconische stalen portiekpuien keren terug in een eigentijdse aluminium variant die dezelfde slanke uitstraling heeft....

Met een gigantische woonopgave voor de boeg wordt er hard nagedacht over oplossingen voor de woonvraag. Afgelopen woensdag gaf Klaas Waarheid bij BOB Opleiding, Training en Advies in samenwerking met Peppereno een snelcursus verdichten en verduurzamen. Vaak wordt gedacht aan sloop. Maar kloppen de aannames wel? Als je slim om wil gaan met je middelen bedenk je je wel twee keer voordat je sloopt. Aan de hand van voorbeelden vanaf eind jaren ’80 tot nu nam Klaas Waarheid een groep stakeholders mee naar oude en nieuwe projecten waar is aangetoond wat er allemaal mogelijk is met het bestaande. Optoppen, aankoppen uitplinten, verdubbelen, herprogrammeren. De mogelijkheden zijn eindeloos. Kan er met een standaardoplossing worden opgetopt is een veel gehoorde vraag. Maar aan die bestaande woningvoorraad liggen vaak slimme bouwsystemen ten grondslag. Neem je gebouw serieus en verzin een standaardoplossing op maat....

Gewonnen! De Statenjachtstraat en de Stellingweg winnen de VKG Architectuurprijs 2025 in de categorie Renovatie. Rens van Dijk en Raquel Paz Ibarria namen de prijs in ontvangst tijdens de Klimaattop Gebouwde Omgeving. “De Statenjachtstraat toont hoe vernieuwing en uitbreiding elkaar kunnen versterken. Door bestaande gebouwen nieuw leven in te blazen met slimme staalconstructies en duurzame gevels, ontstaat een toekomstgericht woonensemble dat stedelijke kwaliteit toevoegt zonder te slopen.” Aldus de jury. Met de Nationale Staalprijs 2024 nog vers in het achterhoofd wordt het opnieuw duidelijk: de bestaande stad ís de toekomst!...

Afgelopen woensdag hielden we een presentatie bij CBK Zeeland over Welschen 2. Wat is de toekomst van ogenschijnlijk hopeloze complexen? Hoe zet je het bestaande in bij het voorzien in de woonvraag van nu? Eerst bekijken we het casco, wat kunnen we daarmee? Wat waren de kwaliteiten toen het werd opgeleverd? Hoe beleven de bewoners de plek, wat zouden zij willen? Wat zijn de wensen van de opdrachtgever, waar ligt de echte opgave? In het geval van Welschen bleek het casco robuust en flexibel. Het nieuwe programma omvat verbeterde portiekwoningen, lift ontsloten appartementen, grote gezinswoningen, maisonnettes én kleine appartementen voor begeleid wonen. De dragende gevel voorzag in de mogelijkheid om ruime balkons en galerijen op te hangen. Welschen 2 won de 2e Rotterdamse Architectuur Publieksprijs 2022....

Afgelopen donderdag presenteerde Vanschagen Architecten tijdens de NRP (Nationaal Renovatie Platform)-excursie 'Identical Strangers' ons project Welschen in Kleinpolder-West in Rotterdam. Tijdens de wederopbouw zijn er in Nederland een groot aantal bouwsystemen ontwikkeld die op grote schaal werden toegepast. Per systeem vaak identiek, maar soms ook niet. Met het oog op de verduurzamingsopgave wil de Hogeschool van Amsterdam in samenwerking met de NRP met het onderzoek 'Identical Strangers' de potentie van deze systemen zichtbaar maken. Welschen is zo’n bouwsysteem. Het opvallende aan het door Frans Welschen ontwikkelde systeem is dat het door de dragende gevels, de kolommenstructuur en vloerconstructie bijzonder flexibel is. De veelzijdigheid van Welschen gaf ons de kans om de portiekblokken met eenzijdig woonaanbod te transformeren naar een aantrekkelijk complex waarin door de schalen heen (stedenbouw, architectuur, blok, portiek en lift ontsloten galerij, maisonnettes, beschermd wonen) verschillende doelgroepen met veel plezier naast elkaar wonen....