Welschen 2

Net als in 1948 is er nu een grote behoefte aan woningen. In 1948 voldeed Welschen aan die vraag door een bouwsysteem te ontwikkelen van lichte elementen dat telkens door 3 ongeschoolde en 1 geschoolde arbeider in elkaar kon worden gezet. Dit systeem werd toegepast bij de bouw van 360 woningen in Overschie met kenmerkende strokenverkaveling naar het uitbreidingsplan van Lotte Stam-Beese.

Die 360 woningen waren verdeeld over acht portiekblokken met vrijwel identieke plattegronden. In de jaren negentig werden de blokken geïsoleerd en liefdeloos bekleed met geprofileerd staalplaat, waarachter de subtiele gevel schuilging. Toename van autogebruik droeg bij aan een ‘verblikte’ stenige omgeving.

Vanaf 2020 gingen we renoveren, waarbij we telkens twee blokken aanpakten. Die methode had twee voordelen: de oorspronkelijke bewoners konden direct naar een gerenoveerde woning in dezelfde buurt verhuizen én het gaf het bouwteam de ruimte om na te denken over de invulling van het programma en de technische uitvoering.

Cascostudie wees uit dat Welschen een groot aantal verschillende woningtypen kan opnemen en dat we op die manier zowel differentiatie als samenhang voor de buurt konden organiseren. Daarmee bewees Welschen anno 2020 opnieuw zijn relevantie. Van honderden dezelfde woningen in de bestaande situatie heeft Welschen nu een mix van portiekwoningen, liftontsloten galerijwoningen, grote gezinswoningen, enkele maisonnettes, kleine appartementen en clusters beschermd wonen van Pameijer. Hierbij hoort ook een huiskamer die zowel voor de bewoners van Welschen als voor heel Overschie toegankelijk is.

Het Welschen bouwsysteem heeft een voor Nederland bijzonder kenmerk: dragende gevels. Die geven de mogelijkheid om zonder extra kolommen of fundering grote uitkragende balkons en galerijen aan de langsgevels op te hangen. De balkons en galerijen voegen woonkwaliteit toe en bieden ruimte om elkaar te ontmoeten.

De ritmerende functie van de portieken die onzichtbaar was geworden door de geprofileerde staalplaten hebben hun functie teruggekregen. De portieken vormen een belangrijke spil in het plan. Behalve ritmering van de blokken ontsluiten ze alle woningen, galerijen en bergingen. De portieken vormen ook de schakel tussen woning en woonomgeving, zowel aan de straat- als aan de tuinzijde.

Met het recentelijk vergroenen van de binnentuinen door Boa Tuin & Landschapontwerpers is de laatste stap van deze herijkende renovatie voltooid. De aanplant van borders en bomen is samen met de bewoners uitgekozen. Op die manier hebben we de sluimerende strokenverkaveling van Lotte Stam-Beese weer tastbaar gemaakt.

Om aan te sluiten bij de bestaande nieuwbouw hebben we ingezet op metselwerkarchitectuur met behoud van bescheiden ornamentiek die de oorspronkelijke betonarchitectuur kenmerkte, zoals penanten in de langsgevels. De geleding bij de portieken is hersteld. Deze geleding wordt geaccentueerd door de nieuwe dakrand, kleur, ornament, luifels en verlichting. De geleding ondersteunt de eerdergenoemde ritmering. Met een thermische en onderlinge geluidsisolatie vergelijkbaar met nieuwbouw (van label E/F naar A+/A++) toont Welschen aan dat portiekblokken prima te verduurzamen zijn.

Het Welschen bouwsysteem laat zien dat het na ruim 80 jaar nog springlevend is. Oorspronkelijk bedacht als antwoord op de uitdagingen van de wederopbouw, blijkt Welschen anno 2026 over een enorme robuustheid en veelzijdigheid te beschikken. Door de flinterdunne vloer en liggerconstructie kun je eenvoudig verticale doorbraken maken. De dragende gevel voorziet in een upgrade naar comfortabele buitenruimten. De monotonie van honderden haast identieke woningen is om te vormen naar een grote differentiatie met verschillende woonvormen. De ruime, elegante strokenverkaveling is de drager van een aantrekkelijke, gevarieerde woonomgeving. Welschen geeft een krachtig signaal: ontwikkel kennis en nieuwsgierigheid naar bestaande bouwsystemen en de mogelijkheden blijken schier eindeloos.

bekijk ook
Welschen 2 – 2e plaats publiekprijs bij de RAP
Welschen 7
Staalmanplein
Dudokhaken