Lage Rijndijk

Aan de Lage Rijndijk staan twee karakteristieke woonblokken van woningcorporatie De Sleutels, gebouwd rond 1920 naar ontwerp van architect Jesse en Splinter. Deze gemeentelijke monumenten vertellen het verhaal van de vroege sociale woningbouw in Leiden: betaalbare, zorgvuldige huisvesting voor lagere inkomens in de wijk De Kooi, met de Lage Rijndijk als statige rand langs de Oude Rijn.

De blokken bestaan uit kleine benedenwoningen en ruimere bovenwoningen met kap. Hoewel ze in de jaren ’80 ingrijpend zijn gerenoveerd, is na veertig jaar opnieuw actie nodig. De fundering is verzwakt, de woningen zijn gehorig en slecht geïsoleerd, en ook qua indeling sluiten ze niet meer aan op de woonwensen van vandaag.

Oorspronkelijk maakten de gebouwen deel uit van een grotere uitbreiding van woningbouwvereniging De Eendracht. Ze vallen op door hun hoogte en markante kap, bedoeld om de wijk een duidelijke begrenzing te geven. Kenmerkende stijlelementen van Jesse en Splinter zijn nog altijd zichtbaar: de heldere gevelindeling, hoge smalle ramen, groene raamdorpelstenen, ossenogen boven de voordeuren en de zorgvuldige detaillering van de kopgevels.

Bij de renovatie staat behoud centraal. Veel originele onderdelen zijn nog aanwezig, zoals de draagconstructie, gevelmetselwerk, dakvorm en -constructie, en diverse kozijnen en ornamenten. Deze zijn waar nodig geconserveerd en hersteld, zodat het monumentale karakter behouden blijft.

Tegelijkertijd biedt deze renovatie kansen om aanpassingen die bij de renovatie uit de jaren ’80 gedaan zijn, terug te draaien. Onderdelen die niet origineel zijn — zoals kunststof kozijnen, balkons en delen van de achtergevel — worden vernieuwd, met respect voor het oorspronkelijke ontwerp. Na kleuronderzoek brengen we de originele kleuren terug. Voortuinen inclusief metselwerk muurtjes worden hersteld. Ook wordt de technische kwaliteit sterk verbeterd: de fundering wordt hersteld, woningen worden beter geïsoleerd en aangesloten op stadsverwarming, en de gehorigheid wordt aanzienlijk verminderd. Beeld en detail van weleer met het comfort van nu.

De woningindeling wordt bovendien aangepast. In plaats van kleine beneden- en grote bovenwoningen komt er een evenwichtiger woningaanbod, beter passend bij de huidige vraag. Bovenwoningen krijgen bijvoorbeeld een loggia als buitenruimte, subtiel ingepast in het dak.

Deze aanpak sluit aan bij de bredere vernieuwing van de Zuidelijke Blokken. Daarbij wordt gestreefd naar herstel van de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet, inclusief de rooilijnen. De renovatie van de Lage Rijndijk loopt hierop vooruit en houdt al rekening met deze toekomstige ontwikkeling.

Zo ontstaat een zorgvuldige balans tussen verleden en toekomst: het behoud van een waardevol monument én het creëren van comfortabele, duurzame woningen voor nieuwe generaties.