CPO De Nijverhoek

Op Feijenoord in Rotterdam ligt een van de eerste projecten van Henk van Schagen, oprichter van ons bureau. Op het voormalig Simonsterrein ontnam een hoge muur het zicht op de Maas. Henk van Schagen sloopte de muur en bouwde op die plek sociale woningbouw met een weids uitzicht over het water. 

40 Jaar later keerden we terug naar deze prachtige plek. Ditmaal in opdracht van CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) De Nijverhoek. Dit collectief bestaat uit 32 kluswoningen op het eiland van Feijenoord. Oorspronkelijk gerealiseerd in de jaren 1890 aan de Nassauhaven, waar schepen aanmeerden als laatste stop
richting het verdere binnenland, maakten de woningen meerdere transformaties mee. Na decennia als sociale huurwoning te hebben gediend, stonden de woningen vanwege kostbaar funderingsherstel en verduurzaming op de nominatie om te worden gesloopt.

De architectonische en cultuurhistorische kwaliteit hebben de gemeente Rotterdam en toenmalige eigenaar Woonstad Rotterdam echter anders doen besluiten.

Woonstad nam het funderingsherstel op zich, waarna de woningen werden verkocht als kluswoning. Deze aanpak sloeg een aantal vliegen in één klap: de woningen werden niet gesloopt maar gerenoveerd, er kwam een meer gedifferentieerd woonaabod in de wijk en tot slot kwamen er door verkoop middelen vrij voor investeringen elders. Bestaande bewoners werd een nieuwe woning in de wijk aangeboden.

Onder begeleiding van Urbannerdam (later Steenvlinder) organiseerden bewoners zich in een collectief (CPO) dat verantwoordelijk was voor het proces: van selectie van architect, aannemer en adviseurs tot kostenramingen, planning en gezamenlijke keuzes. Met een bestuur en werkgroepen (o.a. ontwerp, aanbesteding, duurzaamheid en buitenruimte) vormden zij een slagvaardig collectief.

Na renovatie omvat het blok diverse stadswoningen en appartementen. Het ontwerp van Vanschagen Architecten zoekt telkens de balans tussen eenheid van het blok en individuele keuzes per woning. De gevels tonen samenhang, terwijl plint en dak ruimte bieden voor individuele invulling. Per woning kon worden gekozen om de jaren ’80-dakdozen te renoveren, aan te passen of te slopen. Zo vormde bestaande constructies de basis voor een gevarieerd ‘dakdorp’. Op straatniveau versterken dubbele deuren, afwisselende kozijnindeling en een Hollandse stoep het levendige straatbeeld met volop ruimte voor ontmoeting.

De ontwerpopgave richtte zich op maximale kwaliteit op blok- en woningniveau, met herstel van het negentiende-eeuwse gevelbeeld en hoge duurzaamheidsambities (o.a. triple glas en nieuwbouwniveau isolatie). Architect, opdrachtgever en BIK Bouw werkten onder tijdsdruk nauw samen, waarbij Vanschagen Architecten zowel collectieve keuzes begeleidde als individuele woonwensen vertaalde naar diverse plattegronden en materialisaties.

Na gezamenlijke planvorming, aanbesteding, sloop en casco-renovatie volgde de individuele afbouw, waarbij bewoners samenwerkten in kennisdeling, inkoop en gebruik van gereedschap.

CPO De Nijverhoek toont zo een waardevol alternatief voor sloop, met focus op behoud, verduurzaming én versterkte sociale samenhang in de buurt en tussen bewoners. Stadsdeel Feijenoord is opnieuw volop in beweging!